Menu główne
Aktualności
Trzcińsko-Zdrój
Miejscowości
Zabytki Trzcińska
Zabytki gminy
Noclegi
Gastronomia
Aktywny wypoczynek
Muzeum regionalne
Jeziora i lasy
Z historii Trzcińska
Zasłużeni dla gminy
Biblioteka regionalna
Rehabilitacja
Piszą o Trzcińsku ...
Bocianie miasto
Galeria
Ludzie z pasją
TV Trzcińsko
Wyślij e-kartkę
Księga gości
Ciekawe strony
POLUB NAS NA FACEBOOKU
Trzcińsko na YOUTUBE.PL
Filmy z Trzcińska na youtube.pl
 
 
WIRTUALNY SPACER
REKLAMA
Wiadomości Trzcinskie
REKLAMA
Bliżej Twoich Spraw - nr 1-9
Licznik odwiedzin
Dziś125
Wczoraj574
W ciągu tygodnia1258
W ciagu miesiąca8251
Wszystkich1097478
Redakcja strony

Twórca i administrator strony

MARCIN CZESYK

 

Autorzy tekstów

współpracownicy

TADEUSZ KOŁUCKI

tadkol@o2.pl

Piotr Szukalski 

 piotr55@hotmail.de

A czas mija....
Strony o gminie

Ochotnicza Straż Pożarna

Miejsko-Gminna

Biblioteka Publiczna

Trzcińskie Centrum Kultury

Urząd Miasta

   

Gimnazjum Góralice


Góralice

PARAFIA Trzcińsko-Zdrój

PRZEDSZKOLE

MKS ORZEŁ

www.mksorzel.com.pl


Trzcińsko-Zdrój 24.pl

 

 

DPS

SP Trzcińsko

Stowarzyszenie na rzecz dzieci

z domu dziecka

Pub Duet

Trzcińsko Info

Sady


Bocianie miasto
PORADNIK KAJAKOWY

Gmina z lotu ptaka

Trzcińsko-Zdrój zimą
Trzcińsko-Zdrój jesienią

Trzcińsko-Zdrój latem

Tu jesteśmy
KALENDARIUM

Z HISTORII MIASTA I GMINY

Marek Stanisławski

Piotr Szukalski - nasz stały współpracownik
  
MOJA KOLEKCJA
O TRZCIŃSKU-ZDROJU

PIOTR SZUKALSKI

piotr55@hotmail.de

REKLAMA


Trzcińsko-Zdrój zaprasza

  

  

ZAPRASZAMY

WAŻNA DATA
4 kwietnia 1853r. W Trzcińsku urodził się Paul Billerbeck późniejszy pastor, który napisał dzieło liczące 4135 stron Komentarz do Nowego Testamentu z Talmudu i Midrasza". Zmarł we Frankfurcie n/Odrą 23 grudnia 1932r.
Pogoda

Zobacz jaka jest prognoza dla twojej okolicy.

HOT -SPOT Trzcińsko-Zdroj
Miasto partnerskie

Miasto bliźniacze Graft-De Rijp

  Stowarzyszenie Twinning

Polenecomite Graft-De Rijp
Jak dojechać?
  
Aktualności
Dzisiaj jest: Ĺšroda
18 PaĹşdziernika 2017
Dzień Pracownika Służby Zdrowia
Imieniny obchodzą
Julian, Łukasz, RenÊ
Do końca roku zostało 75 dni.
Zodiak: Waga
Sprzątajmy po swoim psie
Logowanie
Basen / Kino w okolicy

 

basen o wym. 25 m

Sauna, jacuzzi

Myślibórz, ul.Piłsudskiego 18,

 tel.  095 747 32 19

1h-9zł/karnet(10h)-70 zł

 

ul. Szczecińska 17

74-100 Gryfino

Bilety:14 zl /12 zł

Tel. 91 416 24 47

www.gdk.com.pl

 

Lider Pojezierza
Współpraca
GEOCACHCING
Pomniki PDF Drukuj Email
Wpisał: czesmen   

 

 

Pierwsza wojna światowa okazała się dla Europy jak i dla Niemiec straszną tragedią – w latach 1914-1918 na frontach zginęło ponad dwa miliony niemieckich żołnierzy. Praktycznie każda rodzina straciła kogoś bliskiego, a w niektórych wypadkach cały męski ród. Trzeba też nadmienić, że w tej wojnie zginęli także Polacy, którzy byli przymusowo wcieleni do zaborczych armii: Prus, Austro-Węgier i Rosji. Szacuje się, że Polaków zginęło około 500 tys. , zostali oni wliczeni w straty państw zaborczych.  W powojennych latach w całych Niemczech, również w miasteczku Trzcińsko-Zdrój (Bad Schönfliess)i w okolicznych miejscowościach, ku czci poległych i zaginionych wzniesiono wiele pomników.

Wyczerpane wojną Niemcy były biedne, dlatego też społeczność lokalna danych miejscowości czciła swoich bliskich jak mogła. Były to drewniane zdobione tablice z nazwiskami poległych zawieszone w kościołach, jak również pomniki usytuowane na cmentarzach i w reprezentacyjnych miejscach danej miejscowości. Przybierały one różną formę: od dużego głazu z wyrytym epitafium i nazwiskami poległych, jak również betonowe obeliski.  Zdarzały się także kosztowne realizacje betonowych odlewów postaci żołnierzy, czy to stojących, czy też klęczących i wpół leżących rannych, którym nie jednokrotnie towarzyszył  anioł śmierci.  Po 1945 roku setki takich pomników zostało zniszczonych i zdewastowanych.

Dnia 28 lutego 2009r. w Miejskiej  Bibliotece w Trzcińsku-Zdroju wraz z kolegami ze Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Trzcińskiej zorganizowaliśmy pokaz multimedialny, ukazujący niemieckie pomniki w pow. gryfińskim. Pokaz obejmował pomniki zachowane, jak również zdjęcia pomników już nie istniejących.  Dla szerszego grona zainteresowanych tą tematyką chciałbym tu przedstawić kilka pomników obejmujących gm. Trzcińsko-Zdrój.

CHEŁM DOLNY (Wartenberg) – Zachowany pomnik jest usytuowany przed kościołem na byłym niemieckim cmentarzu. Postawiony został przez mieszkańców wsi dla upamiętnienia ich bliskich, poległych w wielkiej wojnie. Pomnik dobrze jest widoczny z drogi przebiegającej tuż obok placu kościelnego, jest ustawiony na podwyższeniu trój schodkowym, z przodu, z obu stron rosną dwa dorodne cisy. Na czołowej  stronie, u góry, pierwotnie znajdował się „Krzyż Żelazny”, a pod nim jest wykuty napis „Zginęli śmiercią bohaterską w Bogu za króla i ojczyznę”, poniżej są imiona, nazwiska i data śmierci:

Otto Schmidt                         30.11.1914

Hans Gnaderl                        13.5.1915

Ferdinand Grünberg             31.10.1915

August Blessin                      2.9.1915

Gustav Blessin                      5.8.1917

Wilhelm Blessin                    23.3.1918

Otto Blessin                          20.10.1918

Hermann Knitter                  24.9.1916

Johannes Knoll                     1.9.1918

Julius Schulz                         9.9.1918

Karl Benske                         27.10.1915

Gustav Schmidt                   20.3.1916

Herman Schmidt                  14.12.1916

Następnie na kwadratowej podstawie rok 1914 – 1918, a poniżej tej daty był odlew hełmu z mieczem i liście dębu. Na tylnej ścianie znajduje się jeszcze taki oto napis:  „Kto zginął w świętej wojnie spoczywa na obcej ziemi jak w ojczyźnie”.

Pomnik zachował się do dziś w prawie nie naruszonym stanie, jedynie po 1945 roku został odcięty „Krzyż Żelazny” i odlew hełmu z mieczem i liśćmi dębu. 

 

 

                                           Chełm Dolny (Wartenberg 1924r.)   

 

 

                                                      Chełm Dolny 2007r.

 

 DOBROPOLE (Dobberphul) – Pomnik wojenny wystawiony przez byłych niemieckich mieszkańców wioski, upamiętniający śmierć ich synów, frontowych żołnierzy. Pomnik usytuowany był po lewej stronie wejścia na cmentarz, przed murem cmentarnym. Jak widać na zamieszczonym zdjęciu, był to głaz w kształcie odwróconej iglicy. Lico jego było ociosane w miarę płasko, podstawa przy ziemi obłożona mniejszymi głazami. Na szczycie kamienia zamontowany był pruski orzeł, odlany z brązu. U góry kamiennego lica znajdowała się wykuta inskrypcja „Umarli za Ojczyznę bohaterską śmiercią” 1914-18, a pod spodem w kolumnie imiona i nazwiska poległych żołnierzy, przeplatane ostatnimi dwoma cyframi danego roku śmierci.

Z posiadanego zdjęcia udało mi się odczytać prawie wszystkie dane na pomniku, które zamieszczam poniżej. Dla ułatwienia, między nazwiskami zapisałem całą datę roku śmierci. Pomnik po roku 1945 został rozebrany, pozostała tylko przyziemna betonowa podmurówka, na której stał zamocowany głaz. Także cmentarz i mur jego otaczający został zdewastowany!

1914

Paul Buchse

Karl Schreiber

Otto Sternbeck

1915

Willi Schulz

Emil Dorft

Andreas Schreder

Otto Prebst

1916

Karl Müller

Georg   ?

?          ?

1917

Albert Knobls

1918

Otto Schulz                                               

Otto Ernst

 

 

Dobropole (Dobberphul 1938r.)

GÓRALICE (Görlsdorf)  – Niemiecki pomnik poświęcony przez mieszkańców wioski ich poległym synom, bracią i ojcom, żołnierzom w wojnie 1914/1918, postawiony został przy południowej ścianie kościoła. Cokół zbudowany z kamieni w formie prostokąta, na czołowej ścianie umieszczono tablicę, na której  u góry po lewej i prawej stronie znajdują się stylizowane dwa tzw. „Krzyże Żelazne”, między nimi wyryta jest inskrypcja, a poniżej w dwóch kolumnach 42 imiona i nazwiska z datą śmierci. Pod nazwiskami widnieje rok 1914 – 1918. Szczyt cokołu jest schodkowany, na płaszczyźnie ostatniego schodka zamocowany był miecz, a na nim hełm. Na bokach tego schodka były wykute napisy.

Niestety, nie udało mi się odczytać i ustalić żadnego z napisów ani nazwisk poległych.

Po roku 1945 ludność polska, która przybyła na te tereny, zaadoptowała kościół protestancki na świątynię katolicką. Pomnik również został przebudowany. Hełm z mieczem zdemontowano, a na szczycie pomnika ustawiono figurę Chrystusa, tablicę z niemieckimi napisami zatynkowano. Zrobiono też widoczną na zdjęciu półkę.

 

 

Góralice (Görlsdorf 1928r.) 

 


 

Góralice 2008r.

STOŁECZNA (Stolzenfelde) – Pomnik wojenny w formie obelisku wystawiony był przez niemieckich mieszkańców wioski dla upamiętnienia śmierci ich bliskich, frontowych żołnierzy na arenie wojennej.

Obecnie brak jakichkolwiek śladów po obelisku. Jak udało mi się ustalić, pomnik znajdował się przy skrzyżowaniu dróg Trzcińsko-Zdrój – Dobropole. Z posiadanego zdjęcia starałem się wiernie odczytać i przetłumaczyć napisy, być może istniały jeszcze inne, na kolejnych ścianach pomnika.

Jak widzimy na zamieszczonym zdjęciu, na granitowej podstawie, zamocowany był betonowy obelisk, o czterech ścianach prostokątnych zwężających się ku szczytowi, zakończony ostrym szpicem czterostronnie ściętym. Wokół płyty były też granitowe stopnie, jeden z nich jest widoczny na zdjęciu. Na czołowej ścianie, od góry była wykuta forma „Krzyża Żelaznego”, najwyższego pruskiego odznaczenia wojskowego. Pod nim data 1914 – 1918 i inskrypcja „Blizna narodu za króla i ojczyznę”, następnie trzy imiona i nazwiska z datą śmierci. Jedno z pierwszych nazwisk to Wilhelm von Sydow, syn właścicieli ziemskich ze Stołeczna i Dobropola. Poniżej tych nazwisk, dwie nazwy francuskich pól bitewnych i dziewięć kolejnych imion, nazwisk i dat śmierci.

Wokół terenu pomnika rosła trawa, a z tyłu żywopłot i świerki. Natomiast od przodu całość placu półkolem otaczał żelazny płotek.

Wilhelm von Sydow   24.11.1916

Albert Paul                 24.11.1916

Herman Zäbel              29.9.1914

SOMMA VERDUN

Otto Bendler              13.1.1915

Gustaw Hufert            8.7.1915

Wilhelm Schumann    6.10.1915

Otto Eigge                  3.11.1915

Herman Glau              30.4.1917

Herman Weßenberg   12.4.1918

Paul Eigge                  20.7.1918

Herman Eigge             9.10.1918

Otto Dannecke           16.10.1918

 

 

 Stołeczna (Stolzenfelde 1931r.)

 

 TRZCIŃSKO-ZDRÓJ (Bad Schönfliess) – Na miejscowym cmentarzu pomnik poległych i zaginionych żołnierzy podczas wojny ufundowano w roku 1921, z inicjatywy kombatantów i mieszkańców miasta.

Betonowy pomnik w formie obelisku z wykutym „krzyżem żelaznym” oraz z zamocowaną stylizowaną tablicą przetrwał do dnia dzisiejszego, mimo kilkakrotnej próby jego likwidacji w poprzednich dziesięcioleciach.  W ostatnich latach został odnowiony, jak widać na poniższym zdjęciu.   

Spójrzmy na tablicę i odczytajmy jej treść. U góry po środku znajduje się stylizowany krzyż z liśćmi dębu, a po bokach data 1914 i 1918. Pod spodem widnieje napis „Naszym ukochanym bracią, którzy ponieśli śmierć w światowej wojnie”, następnie dwie kolumny nazwisk żołnierzy i dat śmierci rozdziela miecz zakończony sercem.

 

Paul Gollnick      24.12.1914                              Franz Fredrich          9.5.1916

Erich Zastrow     25.12.1914                              Franz Schulz           10.7.1916

Fritz Gollnick      11.2.1915                                Walter Gericke        26.11.1916

Max Glase          26.2.1915                               Herman Katzke        30.7.1917

Emil Unrath        29.3.1915                               Johan Freitag           21.7.1917

Georg Schmidt   17.5.1915                                Wilhelm Lasse          22.7.1917

Paul Unrath        26.6.1915                               Karl Müller               29.7.1917

Ernst Gossow     25.7.1915                               Paul Gossow             23.9.1917

Willi Barz           5.8.1915                                 Peter Fühles             29.5.1918

Friedrich Löschke 5.10.1915                             Fritz Schumann          9.6.1918

 

Friedrich Wall    22.2.1916                                Karl Pieper                19.7.1918

Herman Saarow zaginiony                                Wilhelm Schmoll        20.1.1920

Friedrich Zuch zaginiony                                  Theodoryk Prieß         14.8.1921

Na dole tablicy pod wymienionymi znajduje się jeszcze napis o treści: Wierni i wdzięczni! Męskie Stowarzyszenie Gimnastyczne „Naprzód” Trzcińsko Zdrój. Obelisk stoi na dwustopniowym podwyższeniu.

 

 

Trzcińsko-Zdrój 2010 r.

Kolejny pomnik w Trzcińsku Zdroju został uroczyście odsłonięty 16 listopada 1924 roku na placu kościelnym, przez ówczesne władze miasta. Olbrzymi głaz zwieńczony pruskim orłem i z wykutym krzyżem oraz napisem „W światowej wojnie 1914-1918 poległym bohaterom ku pamięci. Stowarzyszenie wojenne Trzcińsko-Zdrój”, był fundacją miejscowego stowarzyszenia wojskowego. Głaz jest podarunkiem kupca Juliusza Schützlera. Ku uświetnieniu i upamiętnieniu tej uroczystości, miejscowy nauczyciel i zarazem kronikarz miasta Benno Riech napisał poemat „Z głazu do pomnika”. Informacje te zamieszczone zostały w roku 1929 w Königsberger Kreiskalender. Również miejscowe wydawnictwo drukarskie wydało z tej okazji wielozdjęciową pocztówkę , przedstawiającą dzieje głazu: od jego odkrycia, przez transport i aż po budowę pomnika.

W roku 1946 ks. T. Sorys poświęcił ewangelicką świątynię, nadając, już kościołowi rzymsko - katolickiemu, wezwanie Matki Bożej Nieustającej Pomocy. W następnych latach przebudowano pomnik, ustawiając figurę Matki Bożej w miejsce pruskiego orła, a niemieckie napisy zamurowano i zakryto polską tablicą.

 


 

Trzcińsko-Zdrój (Bad Schönfliess 1924r.) 

 

 

Trzcińsko-Zdrój 2010 r.  

 

Tadeusz Kołucki, Gryfino 2010 r.  

 
Themes and Templates by dezinedepot