Aktualności arrow Z historii Trzcińska arrow Aptekarze i lekarze
Menu główne
Aktualności
Trzcińsko-Zdrój
Miejscowości
Zabytki Trzcińska
Zabytki gminy
Noclegi
Gastronomia
Aktywny wypoczynek
Muzeum regionalne
Jeziora i lasy
Z historii Trzcińska
Zasłużeni dla gminy
Biblioteka regionalna
Rehabilitacja
Piszą o Trzcińsku ...
Bocianie miasto
Galeria
Ludzie z pasją
TV Trzcińsko
Wyślij e-kartkę
Księga gości
Ciekawe strony
POLUB NAS NA FACEBOOKU
Trzcińsko na YOUTUBE.PL
Filmy z Trzcińska na youtube.pl
 
 
WIRTUALNY SPACER
REKLAMA
Wiadomości Trzcinskie
REKLAMA
Bliżej Twoich Spraw - nr 1-9
Licznik odwiedzin
Dziś115
Wczoraj831
W ciągu tygodnia4878
W ciagu miesiąca15559
Wszystkich1061876
Redakcja strony

Twórca i administrator strony

MARCIN CZESYK

 

Autorzy tekstów

współpracownicy

TADEUSZ KOŁUCKI

tadkol@o2.pl

Piotr Szukalski 

 piotr55@hotmail.de

A czas mija....
Strony o gminie

Ochotnicza Straż Pożarna

Miejsko-Gminna

Biblioteka Publiczna

Trzcińskie Centrum Kultury

Urząd Miasta

   

Gimnazjum Góralice


Góralice

PARAFIA Trzcińsko-Zdrój

PRZEDSZKOLE

MKS ORZEŁ

www.mksorzel.com.pl


Trzcińsko-Zdrój 24.pl

 

 

DPS

SP Trzcińsko

Stowarzyszenie na rzecz dzieci

z domu dziecka

Pub Duet

Trzcińsko Info

Sady


Bocianie miasto
PORADNIK KAJAKOWY

Gmina z lotu ptaka

Trzcińsko-Zdrój zimą
Trzcińsko-Zdrój jesienią

Trzcińsko-Zdrój latem

Tu jesteśmy
KALENDARIUM

Z HISTORII MIASTA I GMINY

Marek Stanisławski

Piotr Szukalski - nasz stały współpracownik
  
MOJA KOLEKCJA
O TRZCIŃSKU-ZDROJU

PIOTR SZUKALSKI

piotr55@hotmail.de

REKLAMA


Trzcińsko-Zdrój zaprasza

  

  

ZAPRASZAMY

WAŻNA DATA
4 kwietnia 1853r. W Trzcińsku urodził się Paul Billerbeck późniejszy pastor, który napisał dzieło liczące 4135 stron Komentarz do Nowego Testamentu z Talmudu i Midrasza". Zmarł we Frankfurcie n/Odrą 23 grudnia 1932r.
Pogoda

Zobacz jaka jest prognoza dla twojej okolicy.

HOT -SPOT Trzcińsko-Zdroj
Miasto partnerskie

Miasto bliźniacze Graft-De Rijp

  Stowarzyszenie Twinning

Polenecomite Graft-De Rijp
Jak dojechać?
  
Aktualności
Dzisiaj jest: Sobota
19 Sierpnia 2017
Imieniny obchodzą
Bolesław, Emilia, Jan, Julian, Juliusz,
Ludwik, Piotr, Sebald

Do końca roku zostało 135 dni.
Zodiak: Lew
Sprzątajmy po swoim psie
Logowanie
Basen / Kino w okolicy

 

basen o wym. 25 m

Sauna, jacuzzi

Myślibórz, ul.Piłsudskiego 18,

 tel.  095 747 32 19

1h-9zł/karnet(10h)-70 zł

 

ul. Szczecińska 17

74-100 Gryfino

Bilety:14 zl /12 zł

Tel. 91 416 24 47

www.gdk.com.pl

 

Lider Pojezierza
Współpraca
GEOCACHCING
Aptekarze i lekarze PDF Drukuj Email
Wpisał: czesmen   

 


 

1). Apteka „Pod orłem” – zdjęcie z 1907r.

Historia Trzcińska podobnie się kształtuje jak inne małe miasteczka w dawnym powiecie chojeńskim. W 1248r. po raz pierwszy zostało przedstawione jako wieś Sconenvlete, później w 1281r. osiągnęło status miasta - „civitas”. Trzcińsko rozwijało się, przechodząc w XV i XVI stuleciu skromny rozkwit, ale nigdy wyżej nie zaistniało, niż na spokojne przygraniczne małe miasteczko o charakterze rolniczym.

Niewiele też zmieniło się w czasie kiedy leżało przy dwóch krzyżujących się trasach pocztowych: Kostrzyn – Szczecin i Schwedt – Myślibórz. Nawet garnizon stacjonowania wojsk w latach 1720-1806 nic nie zmienił. Początkowo planowany dla miasta plac handlowy, bardzo szeroko założony rynek, w istocie służył tylko jako powszechny rynek wiejski. Te wspaniałe, prawie w całości istniejące umocnienia obronne miasta, ze swoimi okazałymi budowlami miejskich bram i mocne mury, pochodzące z XIV wieku, należały do najlepiej utrzymanych w dawnej Nowej Marchii. Nie mogły się jednak uchronić przed następstwem różnych wojen, podobnie jak sąsiednie miasta. Trzcińsko bardzo ucierpiało w wyniku najazdu Husytów (1433), niszczone było również przez książąt pomorskich (1467/68) i wreszcie podczas 30-letniej wojny. W 1623 roku liczba obywateli wynosiła tylko 174. Natomiast w roku 1634 szalejąca pożoga zniszczyła miasto. Były to złe czasy, oprócz nieustannych wojen, nadeszła też czarna śmierć, czyli zaraza dżumy. Zbierała ona żniwo śmierci wśród mieszkańców miasta i okolic, także panujący szkorbut i ospa czyniły spustoszenie wśród ludności, a klęska głodu dopełniała apogeum. W 1666 roku tylko 54 domostwa były zamieszkałe, a 149 stało w ruinie. Dopiero w XVIII wieku spokojne życie obudziło to małe miasto o znaczeniu rolniczym, rozpoczęło się uprawianie ziemi, hodowla i warzenie piwa, wszystko to jako główne źródło utrzymania, bez żadnego specjalnego rozkwitu. W roku 1719 miasto zamieszkiwało 1200 osób. Przyszły jednak kolejne wojny, w których Trzcińsko zostało ograbione i splądrowane, najpierw przez wojska rosyjskie w 1758 roku, a później przez wojska napoleońskie w latach 1806-1809. Życie miasta ponownie powróciło do normy po 1813 roku. Po odkryciu pokładów borowiny i założeniu kąpieliska borowinowego w 1898 roku Trzcińsko uzyskało trochę większy rozgłos i prestiż, choć prawdę mówiąc tylko lokalny. Powstało więcej sklepów oraz lokali rozrywkowych, dla potrzeb przybywających kuracjuszy. W tym też okresie powiało światową techniką, z oknem na świat, dzięki budowie linii kolejowej Godków – Pyrzyce (1899), która dawała możliwość dojazdu do Szczecina, jak też i do Berlina. Od roku 1907 miasto urzędowo nazywało się Bad Schönfließ – Trzcińsko-Zdrój. Wiek XX przyniósł kolejne tragiczne wojny, lecz I wojna światowa nie dotknęła bezpośrednio miasta. Przy spisie ludności w roku 1919 Trzcińsko-Zdrój liczyło 1149 mężczyzn i 1402 kobiety, co daje razem 2551 obywateli, zamieszkałych w 699 domach. W 1939 roku miejscowość była zaludniona przez 2800 mieszkańców, piąte według wielkości, wśród 8 miast dawnego powiatu chojeńskiego (Kreis Königsberg-Neumark). Najtragiczniejsza w skutkach była jednak II wojna światowa, szczególnie w Europie, która przyniosła dramat i zagładę dla ludności cywilnej wielu krajów. W 1945 roku nastąpiły przymusowe wysiedlenia i migracja ludności polskiej i niemieckiej. Granice państw zmieniły swój dotychczasowy kształt, jak również zmieniła się administracja rządów nad graniczną rzeką Nysą Łużycką i Odrą. Jak widzimy, przez miasto Trzcińsko od jego zarania, przewaliło się wiele wojen i co za tym idzie, wszelkich chorób. Ówcześni mieszkańcy różnie sobie radzili w walce z chorobami fizycznymi i umysłowymi. Przeważnie opierali się na naturze, ziołolecznictwie, wówczas leczyli się sami, jak również byli leczeni przez różnych znachorów i pseudo lekarzy. Lecz ówczesna medycyna w wielu wypadkach była bezsilna, umieralność ludzi była bardzo duża. Pierwsze szpitale to tylko nazwa – były raczej przytułkami. Powstawały także apteki!

I tu rodzi się pytanie, czy już przed wojną 30-letnią istniała w Trzcińsku jakaś apteka? To pytanie musi pozostać bez odpowiedzi. W latach 1713-1740 wzmiankowany jest Timotheus Siefert, jako obcy aptekarz? Dopiero 1 listopada 1740 roku, jak zanotowano, pojawia się aptekarz Johann Christoph Neumann, który został obywatelem Trzcińska. Lecz Neumann prawdopodobnie nie posiadał przywileju dla swojej działalności. Przedsiębiorstwo Neumanna istniało jednak dalej, jak długo jeszcze i czy on je później zamknął, czy przez jego śmierć przedsiębiorstwo przestało istnieć, niewiadomo. W każdym razie „dom i nieczynna apteka” w 1754 roku był własnością wdowy Sievert. Od niej nabył tą posiadłość czeladnik aptekarski Johann Behrendt ze Strzeszowa, który próbował nowy przywilej otrzymać. Jednak on tego przywileju nie otrzymał, gdyż nigdy o drugiej aptece, oprócz Prillwitza, nie wspomniano. Behrendt mimo swoich niepowodzeń, w Trzcińsku pozostał, w nabytym domu otworzył tylko sklep z materiałami handlowymi. Apteka, rozpoczyna swoją działalność po uprzednim otrzymaniu przywileju od króla Fryderyka Wielkiego, 24 grudnia 1744 roku dla Johanna Christiana Prillwitza (pochodził z Pełczyc). Otworzył on swoje przedsiębiorstwo w kupionym domu mieszkalnym na ówczesnej ulicy Richtstraße 63. Jego przedsiębiorstwo prosperowało nieźle i jako aptekarz cieszył się dobrym uznaniem w urzędzie miejskim. Swoje farmaceutyczne działanie powiązał Prillwitz ze szczególnymi rolniczymi interesami, gdyż w roku 1751 kupił on za 57 talarów ogród leżący przed Bramą Myśliborską, w 1752r. od senatora Petera Hesse kupił dwa kawałki trawiastego wału za 25 talarów, a w 1774r. odcinek wału trawiastego położonego przy parceli Sieferta. Większy obszar ziemi ornej nabył on w 1765r. od seniora miasta Christiana Ehrendreich Röhden, który sprzedał mu dwie włóki miejskie za 929 talarów. Od spadkobierców Röhdena nabył w 1774 roku, za 100 talarów, położoną przed Bramą Chojeńską zagrodę „Achterhof”. Ta gospodarka konkurowała z apteką jako sposób zabezpieczenia i utrzymania, gdyż i następcy Prillwitza starali się tą gospodarkę przez dalsze nabywanie ziemi, powiększyć i powiązać działalność aptekarską z gospodarką rolniczą. Tak jak zresztą prawie wszyscy mieszkańcy Trzcińska żyli częściowo ze swojego rzemiosła i częściowo z dochodów ziemi i ogrodów. W dawnych kronikach miasta wspomniano również o medykach: w roku 1728 w mieście był kompanijny felczer Sieffert oraz akuszerka Blöhdorn. W roku 1757 miasto wybudowało szpital przy ul. Wodnej. W późniejszych latach zanotowano (1777r.) oprócz aptekarza, medyczną służbę w mieście pełnili: felczer, trzech chirurgów, cyrulik Unger i dwie akuszerki.

 

 

                                  2). Dawny budynek szpitalny przy ul. Wodnej (zdjęcie z 1900r.)

Johann Christian Prillwitz przez 36 lat z pełnym sukcesem działał w Trzcińsku, kiedy w dniu 13 marca 1780r. odstąpił aptekę za 700 talarów, bez gospodarki, swojemu synowi Christianowi Friedrichowi Prillwitz, który był żonaty z Wilhelminą Amelią Buntebardt, z Barlinka. Jednak zmarł on już w 1792 roku, a jego ojciec który zastrzegł sobie mieszkanie i wyżywienie w domu apteki, przeżył do 26 października 1799 roku. Już 28 października 1793r. wdowa po Prillwitzu wyszła za mąż za senatora (późniejszy burmistrz) i komisarza poczty Carla Friedricha Netzbranda, który nie był aptekarzem i zarządzanie tej apteki przekazał farmaceucie Nähmer. Również Netzbrandt miał wyraźne zainteresowanie gospodarką rolną, bo powiększył areał ziemi ornej w 1796r. przez nabycie wałów trawiastych, leżących przed Bramą Myśliborską, od szewca Christiana Köppel za 160 talarów, a w 1798r. działkę budowlaną od Gottlieba Kühne (na budowę stodoły) za 30 talarów. Zarządzanie apteką było na razie zgodne z prawem, w każdym bądź razie tak długo jak długo Carolina Wilhelmina Prillwitz, córka z pierwszego małżeństwa pani Netzbrandt, nie była pełnoletnią, czyli mniej więcej do roku 1804, gdy wyszła za mąż za miejskiego sędziego Carla Rückheima, gdyż tak długo mogła zgodnie z edyktem leczniczym z 1725r. i również zgodnie z rewidowanymi przepisami aptecznymi z 1801r., na jej korzyść zarządzać apteką. Dalsze zarządzanie po tym czasie było jednak sprzeczne z prawem. Również trzeba wziąć pod uwagę, że w 1806r. państwo pruskie się załamało i rządy wpadły w nieład i na takie formalności nie wiele zwracano uwagi. Stan ten również po reorganizacji państwa nie został zakwestionowany i apteka dopiero w 1822 roku, czyli po mniej więcej 20 latach nielegalnej działalności znowu dostała się w ręce aptekarza. Carl Friedrich Netzbrandt zmarł 18 sierpnia 1821 roku, a jego żona, była wdowa Prillwitz zmarła 27 października tego samego roku, ich córka Carolina Wilhelmina Prillwitz, po mężu Rückheim, zmarła już 19 października 1811r. Przez to ich syn Carl Robert Eduard Rückheim (ur. w 1806r.), w 1821r. został spadkobiercą apteki i należących do niej posiadłości. Teraz już nie było możliwe, aby to przedsiębiorstwo, które od 1792 roku nie było własnością aptekarza, utrzymać przez rodzinę. W zastępstwie swego dopiero 15-letniego syna, miejski sędzia Rückheim sprzedał aptekę w dniu 31 maja 1822 roku, która należała do rodziny przez prawie osiemdziesiąt lat. O klasie rodzinnej i zamożności apteki Prillwitz świadczył grobowiec na cmentarzu przy drodze do Strzeszowa, gdzie członkowie rodziny zostali pochowani w okazałych trumnach. W 1945 roku trumny te zostały rozbite przez żołnierzy sowieckich, a grobowiec zniszczony. Nowy aptekarz Johann Friedrich Ulrich, którego rodzina również przez 80 lat posiadała tą aptekę, pochodził z Myśliborza, gdzie urodził się 3 listopada 1798 roku jako syn sukiennika Carla Ludwiga Ulricha (żonatego z Anną Sophią Herguth). Według ówczesnego ustawodawstwa był on podczas nabycia apteki 31 maja 1822r. jeszcze nie pełnoletni. Dlatego umowa kupna została na odpowiedzialność ojca i w jego obecności sądownie (25 września 1822r.) potwierdzona. Cena tej apteki włącznie z gospodarką rolną wynosiła 6800 talarów. Tak jak jego poprzednik, Johann Friedrich Ulrich był aptekarzem i rolnikiem. Swoją posiadłość uzupełnił przez nabyty ogród przed Bramą Chojeńską. Ożenił się 30 września 1822 roku z Charlottą Friederike, córką właściciela garbarni Daniela Gottlieba Dietsch z Pyrzyc. Kiedy 17 grudnia 1866 roku zmarł, wartość jego majątku wynosiła okrągłe 25.000 talarów. W posiadanie apteki już w 1857r. wszedł jego syn, Franz Hermann Ulrich (ur. 25 grudnia 1824r.), który studiował w Berlinie, a w 1856 roku ożenił się z córką pastora z Narostu k/Chojny. Podczas gdy apteka była w jego posiadaniu, w roku 1879 doszczętnie spłonęła, wraz z bocznymi budynkami. Przy pomocy apteki chojeńskiej, uruchomiono prowizoryczną aptekę w sklepie przy rynku, aby utrzymać zaopatrzenie w leki dla ludności. Już w 1880 roku wybudowano na starym miejscu, nowy budynek z zabudowaniami gospodarczymi i  oficyną. Laboratorium leżało w bocznym skrzydle i było dostępne tylko przez podwórze. Nad wejściem do apteki zamontowano pruskiego orła, dlatego też przylgnęła nazwa „Apteka pod orłem”. Trzecim aptekarzem rodziny Ulrich w Trzcińsku został 10 października 1891 roku Carl Ulrich, który w 1903 roku zmarł w wieku 40 lat. Z nim kończy się czas posiadania apteki w Trzcińsku przez rodzinę Ulrich.

 

 

                                                      3). Apteka w 1879 roku przed pożarem.

Na rogu dawnej ulicy Richtstarße (od 1933 Hindenburgstarße), obecnie ul. 9 Maja nr 2, w 1874 roku zbudowano nowy budynek szpitalny, w miejscu starego szpitala. Budynek ten do 1945 roku, tak naprawdę pełnił funkcję domu starców – przytułek dla kobiet. Personel lekarski w ówczesnym mieście stanowili: Hasemann, Moldt, Hänius, Schönfeldt, a po nich dr Wilhelm Nicks, który miał swoją willę i gabinet lekarski przy ul. Dworcowej. Jego willa w lutym 1945 spłonęła, a w późniejszych latach teren został zniwelowany i utworzono na nim boisko dla Domu Dziecka. Natomiast dawnymi lekarzami pracującymi w szpitalach byli: Finzelberg, Hein, Scheffler, Bading, Lorencewsky, po nich był dr Erich Schneider. Jego dom i gabinet lekarski znajdował się przy ówczesnej ulicy Richtstraße, a po nim budynek nabył dr Wüstenberg (późniejsza ulica Adolf-Hitler-Straße), obecnie ul. T. Kościuszki nr 7, w którym znajduje się Miejskie Przedszkole. Praktyki stomatologiczne w dawym czasie prowadzili: Karl Krause, Karl Zechlin, pani Elisabeth Krom i pani Johst. Natomiast lekarzem dentystą był dr Friedrich Ruden. W mieście jako siostra-akuszerka była Marie Oehm, a młodszą akuszerką była Emma Mangel. Również w mieście działały służby weterynaryjne, miejskim weterynarzem od roku 1900 był dr Bruno Lange, później Fritz Steinacker i Walter Schulze.

 

 

                                 4). Budynek z 1874r. Do 1945 funkcjonował jako szpital-przytułek.

Apteka, 10 lutego 1903r. została sprzedana za 130.000 marek, dla Otto Mulert'a. Przy tym wyceniona została działka (włącznie z małą częścią byłego gruntu) na 40.000 marek, wyposażenie i magazyn apteki na 50.000 marek i przywilej na 40.000 marek. Otto Mulert ur. 19.07.1874r. w Dreźnie, (po Trzcińsku aptekarz w Gryfinie) miał w posiadaniu aptekę tylko do 1909 r. Sprzedał ją Erichowi von Homeyer, który już po 4 latach opuścił Trzcińsko, aby w Rudolstadt przejąć aptekę dworską. Jego następcą został Hugo Liebert z Wrocławia, który tą siedzibę nabył w 1913 roku za 235.000 marek i posiadał ją do końca II woj. światowej. Wiosną 1945 roku został wraz z innymi mieszkańcami Trzcińska deportowany i od tego czasu słuch o nim zaginął. Z Liebertem kończy się krąg niemieckich posiadaczy apteki w Trzcińsku-Zdroju. W Bad Schönfließ (Trzcińsko-Zdrój), dnia 16 lutego 1930 roku utworzono też Ochotniczą Kolumnę Sanitarną. Zaraz po akcie założycielskim, nastąpił trzymiesięczny kurs szkoleniowy, pod kierownictwem lekarza kolumny, dr Schneidera. Po złożeniu egzaminu końcowego, dnia 6 lipca 1930 r. przed okręgowym inspektorem, dr Ziegener z Kostrzyna, kolumna została urzędowo zatwierdzona 17 października 1930 roku. Od tego czasu tworzyła ogniwo Czerwonego Krzyża w ówczesnym pow. chojeńskim (Kreis Königsberg Nm). W tym czasie kolumna dysponowała 16 aktywnymi i mniej więcej 50 pasywnymi członkami. W owym roku rozbudowano kolumnę, zorganizowano cztery stacje zgłoszeniowe, nabyto pomieszczenia sanitarne i apteczki podręczne, jak i inne wyposażenie wraz z ubiorem kolumny.  Przewodniczącym kolumny był Reuter.

 

 

                                                  5). Apteka – budynek zbudowany w 1880r.

Po II wojnie światowej w Trzcińsku-Zdroju, w roku 1945 rozpoczęto organizowanie i kształtowanie służby zdrowia. Pierwszym polskim aptekarzem był Bogdan Szulc, który był też społecznikiem i inicjatorem założenia Biblioteki Miejskiej w Trzcińsku. Po nim aptekę przejął w 1962 roku mgr Leon Wit z żoną Anną. Niektóre recepty wypisywane przez lekarzy wymagały kunsztu i wiedzy aptekarza, leki wykonywano w aptecznym laboratorium. Pan Leon Wit znany był też ze swojej działalności społecznej na rzecz miasta. Po przejściu na emeryturę zajął się swoją długoletnią pasją, pszczelarstwem. Zmarł w 2007 roku mając 72 lata. W czerwcu 1945 roku do Trzcińska przybyła pierwsza lekarka Salomea Weich. W roku 1950 Ośrodek Zdrowia przeniesiono z ul. T. Kościuszki do odremontowanego budynku przy ul. 2 Lutego. Gdzie w roku 1952 zorganizowano punkt położniczy (choć miejskie zapiski mówią o 1953), który w 1955 roku przekształcono w Izbę Porodową z 1 położną i 3 salowymi. W latach 60. położną była pani Helena Przybyłowska.

 

                                                          6). Ośrodek Zdrowia 2012 rok

W tamtym czasie przyjmowało w przychodni dwóch lekarzy: doktor Jacek Hahn i dr Wolski. Natomiast przychodnia stomatologiczna znajdowała się przy Rynku i prowadzona była przez lek. st. T. Rewolińskiego. Po przejściu powyższego na emeryturę, pracę dentysty w Trzcińsku przejął Andrzej Rogoża, który w 1998r. przy ul. T. Kościuszki nr 5 wraz z żoną Anną wybudował kamieniczkę z prywatnymi gabinetami stomatologicznymi. Również w mieście, tuż za Bramą Chojeńską znajdowała się lecznica weterynarii. W latach 60. XX w. pracowali w niej: lek. wet. Michał Rybczyński, lek. wet. Janusz Prost. W kolejnych latach lekarzami w Trzcińsku-Zdroju byli: Aleksander Małek, Kazimierz Tarasowicz, Bernard Przybyłowski. Od 1991 roku w Ośrodku Zdrowia pracę lekarza podjęła pani doktor Halina Kruszewska, pani doktor E. Marchlik, a od roku 1999 pracę lekarza rozpoczęła pani doktor Małgorzata Gernand.

 

Tadeusz Kołucki, Gryfino 2011/12 r.

 

* Źródła:

Benno Riech „Stadtchronik Bad Schönfließ Neumark” Bad Schönfließ 1922r.

Kreis Kalender Königsberg Neumark (str.95-101) 1972r.

Kreis Kalender Königsberg Neumark (str.49-50) 1973r.

Roczniki „Heimatzeitung Kreis Königsberg-Neumark“, lata 1956 – 1980

Tadeusz Białecki „Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej“ Szczecin 1969r.

Jan Sokólski „Kronika Miasta i Gminy Trzcińsko-Zdrój“

Kazimierz Sandulak, gazetki „Wiadomości Trzcińskie“ 

 
Themes and Templates by dezinedepot