Menu główne
Aktualności
Trzcińsko-Zdrój
Miejscowości
Zabytki Trzcińska
Zabytki gminy
Noclegi
Gastronomia
Aktywny wypoczynek
Muzeum regionalne
Jeziora i lasy
Z historii Trzcińska
Zasłużeni dla gminy
Biblioteka regionalna
Rehabilitacja
Piszą o Trzcińsku ...
Bocianie miasto
Galeria
Ludzie z pasją
TV Trzcińsko
Wyślij e-kartkę
Księga gości
Ciekawe strony
POLUB NAS NA FACEBOOKU
Trzcińsko na YOUTUBE.PL
Filmy z Trzcińska na youtube.pl
 
 
WIRTUALNY SPACER
REKLAMA
Wiadomości Trzcinskie
REKLAMA
Bliżej Twoich Spraw - nr 1-9
Licznik odwiedzin
Dziś125
Wczoraj574
W ciągu tygodnia1258
W ciagu miesiąca8251
Wszystkich1097478
Redakcja strony

Twórca i administrator strony

MARCIN CZESYK

 

Autorzy tekstów

współpracownicy

TADEUSZ KOŁUCKI

tadkol@o2.pl

Piotr Szukalski 

 piotr55@hotmail.de

A czas mija....
Strony o gminie

Ochotnicza Straż Pożarna

Miejsko-Gminna

Biblioteka Publiczna

Trzcińskie Centrum Kultury

Urząd Miasta

   

Gimnazjum Góralice


Góralice

PARAFIA Trzcińsko-Zdrój

PRZEDSZKOLE

MKS ORZEŁ

www.mksorzel.com.pl


Trzcińsko-Zdrój 24.pl

 

 

DPS

SP Trzcińsko

Stowarzyszenie na rzecz dzieci

z domu dziecka

Pub Duet

Trzcińsko Info

Sady


Bocianie miasto
PORADNIK KAJAKOWY

Gmina z lotu ptaka

Trzcińsko-Zdrój zimą
Trzcińsko-Zdrój jesienią

Trzcińsko-Zdrój latem

Tu jesteśmy
KALENDARIUM

Z HISTORII MIASTA I GMINY

Marek Stanisławski

Piotr Szukalski - nasz stały współpracownik
  
MOJA KOLEKCJA
O TRZCIŃSKU-ZDROJU

PIOTR SZUKALSKI

piotr55@hotmail.de

REKLAMA


Trzcińsko-Zdrój zaprasza

  

  

ZAPRASZAMY

WAŻNA DATA
4 kwietnia 1853r. W Trzcińsku urodził się Paul Billerbeck późniejszy pastor, który napisał dzieło liczące 4135 stron Komentarz do Nowego Testamentu z Talmudu i Midrasza". Zmarł we Frankfurcie n/Odrą 23 grudnia 1932r.
Pogoda

Zobacz jaka jest prognoza dla twojej okolicy.

HOT -SPOT Trzcińsko-Zdroj
Miasto partnerskie

Miasto bliźniacze Graft-De Rijp

  Stowarzyszenie Twinning

Polenecomite Graft-De Rijp
Jak dojechać?
  
Aktualności
Dzisiaj jest: Ĺšroda
18 PaĹşdziernika 2017
Dzień Pracownika Służby Zdrowia
Imieniny obchodzą
Julian, Łukasz, RenÊ
Do końca roku zostało 75 dni.
Zodiak: Waga
Sprzątajmy po swoim psie
Logowanie
Basen / Kino w okolicy

 

basen o wym. 25 m

Sauna, jacuzzi

Myślibórz, ul.Piłsudskiego 18,

 tel.  095 747 32 19

1h-9zł/karnet(10h)-70 zł

 

ul. Szczecińska 17

74-100 Gryfino

Bilety:14 zl /12 zł

Tel. 91 416 24 47

www.gdk.com.pl

 

Lider Pojezierza
Współpraca
GEOCACHCING
Cmentarze PDF Drukuj Email
Wpisał: czesmen   

 


 

Miesiąc listopad, który dla nas katolików jest miesiącem szczególnym, poświęconym naszym zmarłym! Odwiedzamy cmentarze i groby naszych bliskich rodzin i znajomych. W tym okresie wspominamy ich i modlimy się za ich dusze. Cofnijmy się jednak wstecz i wspomnijmy także dawnych mieszkańców miasta!

W roku 2007, w 29 numerze Gazety Chojeńskiej zamieściłem krótki artykuł „Cmentarze w Trzcińsku-Zdroju”. Chciałbym nawiązać poniższy tekst do tego artykułu i przybliżyć szerszą wiedzę o dziejach cmentarzy i pochówkach miejskich w poprzednich stuleciach. Każdy człowiek swoje doczesne życie musi kiedyś zakończyć, wtedy też zostaje pogrzebany na cmentarzu. Wobec Boga wszyscy ludzie są równi, niezależnie od wyznania, zajmowanego stanowiska, bogactwa, czy też narodowości. Dzisiaj wprawdzie mamy tylko jeden cmentarz w Trzcińsku-Zdroju przy ul. Cmentarnej, jednak w dawniejszych wiekach było ich więcej. Pierwszą wzmiankę o cmentarzu przykościelnym w Trzcińsku, znajdujemy w dokumencie z 29 marca 1332 roku, gdzie biskup Fryderyk z Kamienia, do której to diecezji wówczas przynależał kościół w Trzcińsku, „udzielał odpustu dobroczyńcom kościelnej parafii w Trzcińsku”. W dokumencie tym oznajmia się też: „że ci, którzy cmentarz w celu modlitwy dla zmarłych odwiedzają, odpowiedni odpust otrzymają”.  Według źródeł pisanych, w dawnych kronikach kościelnych i miejskich, w Trzcińsku (Schönfließ) istniało kilka miejsc pochówku. Do roku 1800 funkcjonował cmentarz przykościelny, który był położony wokół kościoła Mariackiego, otoczony kamiennym murem i był obsadzony drzewami morwy, później dokonano nasadzeń różnych drzew. Także w przeszłości, zgodnie z danymi w księgach parafialnych, przytaczanymi przez Benno Reicha (niemieckiego nauczyciela i kronikarza miasta), w 1750 roku zaprzestano pochówków w kryptach podziemnych, gdzie szczególnie byli chowani duchowni i ich krewni oraz zasłużeni obywatele miasta. Krypty znajdowały się przed ołtarzem i przy bocznej kaplicy, jak również pod wieżą kościoła. W związku z przeprowadzonym wielkim remontem i przebudową kościoła w 1894 roku, z krypt przeniesiono i pogrzebano 23 trumny na nowym miejskim cmentarzu „Strzeszowskim”, jak go wówczas nazywano.

 


 

1). Brama cmentarza miejskiego w Trzcińsku-Zdroju na dawnej rycinie.

Benno Riech wymienił tylko kilka nazwisk i dat niektórych wówczas bardziej znanych osobistości, i tak, pod datą 11 lutego 1698 roku: „jedyny syn proboszcza, Georg Ludwig Chino… etc. W tutejszym kościele przed ołtarzem w krypcie pochowany”. Dalej: „7 stycznia 1728 roku zmarł Bernhard Friedrich, najmłodszy syn proboszcza Theodora Bernharda Zieritza i 9 tego miesiąca pochowany został obok starszego brata Johana Bernharda”. W miejscu pochówku, nad kryptą była ułożona płyta kamienna z napisem. Również na filarze w kościele znajdowała się metalowa ozdobna tablica z napisami: „Byłemu, wielce szlachetnemu, wielce szanowanemu i bardzo mądremu, panu Christian Friedrich Rautenberg, prawnie mianowanemu podskarbiemu rady miasta, archiwista tego królewsko-pruskiego miasta Trzcińska w Nowej Marchii”. „Byłemu, wielce szlachetnemu, wysoce uczonemu, panu Johann Friedrich Rautenberg, byłemu państwowemu notariuszowi i również królewsko-pruskiemu nadzorcy podatku i jego ukochanej małżonce, pani Marii Schneider i jej jedynemu najukochańszemu synowi”. „Panu Christian Kirschner, tutaj prawnie mianowanemu burmistrzowi, przyrodni i przybrany syn, tu urodzony 11 lipca 1714 roku i zmarł 4 lipca 1748 roku, przeżył 34 lata, bez 7 dni”. Zauważmy, ile historycznej wiedzy o danych osobach zamieszczono na tej tablicy! Niestety po 1945 r. owa tablica prawdopodobnie została oddana na złom. W przedsionku kościoła na lewej ścianie, do dnia dzisiejszego zachowała się jeszcze kamienna tablica nagrobna, sporządzona w języku łacińskim, i ufundowana przez szlachetną panią z rodu Kunow  w 1691 r.   

 


 

2). Drzwi wejściowe do krypty pod wieżą.

Natomiast na drzwiach krypty pod wieżą zachował się też napis, który brzmi: „Pochówek dziedziczny. Wysoko urodzona pani Sophia Louisa, owdowiała kapitanowa von Schönebeckin, urodzona w Barfuß i jej rodzina, zbudowano 1769”. Nowy miejski cmentarz tzw. „cmentarz strzeszowski” został założony w 1750 roku przy drodze do Strzeszowa, obecnie ul. Cmentarna, pierwotnie ogrodzony był drewnianym płotem. Wówczas o wymiarach: 50 m szeroki i 25 m długi, z biegiem czasu został on powiększony i otoczony kamiennym murem, początkowo obsadzony drzewami morwy, w późniejszym czasie zasadzono topole i lipy, wytyczone zostały też drogi. Przy głównej bramie cmentarnej, byli niemieccy mieszkańcy miasta zbudowali kaplicę cmentarną w stylu neogotyckim. Niestety nie udało mi się ustalić w którym roku! Natomiast w roku 1926 zakupili do kaplicy fisharmonię, jak zanotowano w dokumentach. Na wprost bramy głównej cmentarza, w odległości ok. 100 m, zachował się jeszcze obelisk upamiętniający poległych mieszkańców miasta w I wojnie światowej.

 


 

3). Grobowiec aptekarskiej rodziny Ulrich z 1842r. (zniszczony w 1945)

Jak wynika z niemieckich danych, na tym cmentarzu znajdowały się też 4 murowane kamienne grobowce rodowe, w formie kaplic. Jeden z grobowców został zniszczony w 1945 r. przez rosyjskich żołnierzy. Następny został rozebrany na początku lat 70. XX wieku, ze względu na jego zły stan, gdzie autor tego tekstu osobiście to widział. Obecnie pozostały tylko dwie budowle, z których jedna jest zamkniętym grobowcem, natomiast druga budowla pełni funkcję składu sprzętu służb cmentarnych.  Cmentarz ten jest wykorzystywany do chwili obecnej przez mieszkańców Trzcińska-Zdroju i okolic. Główna aleja cmentarna prowadzi wprost do nekropoli ofiar II wojny światowej i pomnika im poświęconego z napisem „Chwała Poległym”, który postawiono w 1980 roku. Pod koniec lat osiemdziesiątych, decyzją Rady Miasta, ze względu na brak miejsc pochówków, cmentarz został powiększony w kierunku zachodnim.  

 


 

4). Kwatera poległych żołnierzy i jeńców II wojny światowej.

Kolejny cmentarz znajdował się przy byłej kaplicy i szpitalu św. Jerzego, na przeciwko Bramy Myśliborskiej. Szpital ówczesny i cmentarz używany był dla najbiedniejszych z biednych, czyli nędzarzy. Według mojej obserwacji, ówczesne zabudowania kaplicy i szpitala, można zauważyć na miedziorycie Mateusza Meriana z 1652 roku, jak również na sztychu Daniela Petzoldta z 1710 roku. Brak jest przekazów kiedy została zlikwidowana owa kaplica, natomiast cmentarz zlikwidowano w 1874 roku. Kronika miejska wspomina także kirkut (cmentarz żydowski) i mieszkańców Trzcińska wyznania mojżeszowego. Plac pod cmentarz gmina żydowska nabyła od miasta za 10 talarów, 19 grudnia 1709 roku. Oprócz zapłaty za plac, Żydzi zobowiązani byli płacić dla miasta za pochówek: za zmarłego poniżej 12 lat – 3 grosze, za zmarłego ponad ten wiek 6 groszy, a za obcego niebędącego mieszkańcem miasta 16 groszy. Za to miasto obiecywało strzec grobów przed niecnymi rękami wyrządzającymi szkody. Kirkut założony został przy drodze do Gogolic, obecnie ul. Ceglana, o wymiarach: długość 5 prętów (ok. 25 m) i  szerokość 5 prętów (ok. 25 m), jak widać był to mały cmentarzyk. Pierwotnie otoczony drewnianym płotem, w późniejszych latach zbudowano kamienny mur z bramką. Gmina żydowska nie była duża jak wynika z zapisków: w roku 1801 – 90 osób, w 1858 – 109, po tym okresie społeczność żydowska maleje, w roku 1905 – 48, a w roku 1925 – 20 osób. Społeczność żydowska początkowo odprawiała swoje modły w prywatnych domach, dopiero ok. 1825 roku zbudowała synagogę o konstrukcji szkieletowo drewnianej, przy dawnej Bramie Wodnej, obecnie ul. Wodna. W roku 1933, po dojściu do władzy hitlerowców, w III Rzeszy następują prześladowania Żydów. Apogeum i eksterminacja tej społeczności w całych Niemczech następuje w nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku, tzw. Noc Kryształowa (Kristallnacht). Na obszarze całej niemieckiej III Rzeszy, również w Trzcińsku, hitlerowcy likwidują synagogi i kirkuty. Budynek synagogi przetrwał II wojnę światową, lecz w latach pięćdziesiątych XX wieku został rozebrany, z powodu złego stanu technicznego. Natomiast cmentarzyk żydowski został zlikwidowany w latach siedemdziesiątych XX wieku. Był to cichy i zadrzewiony obszar, cały porośnięty bluszczem, w upalne dni lata był chłód i niesamowita atmosfera tego miejsca. Tak zapamiętałem wyprawy z kolegami na jego teren w latach 60. XX wieku, kiedy chodziliśmy z ciekawości i podziwiać napisy na grobach, dla nas nie znane i tajemnicze. Pod koniec lat 70. XX wieku na miejscu tego małego cmentarzyka Państwowy Zakład Sadowniczy wybudował jeden budynek mieszkalny, garaże i plac zabaw, zaś drugi budynek mieszkalny stoi poza terenem dawnego cmentarza. W tym też miejscu chciałbym zaapelować do wszystkich byłych i obecnych mieszkańców miasta Trzcińsko-Zdrój, jeśli ktoś ma stare zdjęcia owych cmentarzy i ich dawnych zabudowań, proszę o kontakt!

Gryfino 2011r. Tadeusz Kołucki - tadkol@o2.pl

Bibliografia:

Benno Riech „Stadtchronik Bad Schönfließ Neumark” Bad Schönfließ 1922 r.

Benno Riech „Chronik der Kirche zu St. Marien in Bad Schönfließ” Bad Schönfließ 1928 r.

Erich Blunck „Die Kunstdenkmaler des Kreises Königsberg (Neumark) 1927r.

Benno Riech „Die Kirchhöfe von Bad Schönfliess” Kreiskalender Königsberg 1956r.

Heimatkreis Kalender Königsberg – Neumark 1973r.

Roczniki niemieckich gazet „Heimatzeitung Kreis Königsberg – Neumark“ 1956 - 1980

Encyklopedia PWN, Warszawa 1992r.

 
Themes and Templates by dezinedepot